Badania kierowcy zawodowego: jak często i kto za nie płaci

Szef dzwoni w piątek: w poniedziałek nowa trasa, ale najpierw lekarz i psycholog, bo za miesiąc kończy Ci się orzeczenie. Kto płaci za wizytę, czy to wlicza się do czasu pracy i co będzie, jeśli lekarz napisze „przeciwwskazania”? Badania kierowcy zawodowego to dwa osobne badania, lekarskie i psychologiczne, które przechodzisz przed rozpoczęciem pracy jako kierowca ciężarówki (C) albo autobusu (D) i potem regularnie przez całą karierę. Krótko: co 5 lat, po sześćdziesiątce co 30 miesięcy, a jeśli jesteś zatrudniony, płaci przewoźnik. Poniżej znajdziesz, kto im podlega, jak często, ile kosztują, kto za nie płaci i jak się odwołać.

Jakie badania przechodzi kierowca zawodowy

Kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega dwóm badaniom (art. 39j i art. 39k ustawy o transporcie drogowym):

• badaniu lekarskiemu, które sprawdza brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy. Lekarz bada też, czy możesz kierować pojazdami według rozdziału 12 ustawy o kierujących pojazdami (art. 39j ust. 1-3);
• badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu, które sprawdza brak przeciwwskazań psychologicznych. Wykonuje się je według rozdziału 13 ustawy o kierujących pojazdami (art. 39k ust. 1 i 2);
• ewentualnym konsultacjom i badaniom dodatkowym, na które lekarz może Cię skierować, na przykład do specjalisty albo na badania diagnostyczne (art. 79 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami).

Przed badaniem lekarskim wypełniasz ankietę o stanie zdrowia, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie (art. 78 ustawy o kierujących pojazdami). Bada Cię uprawniony lekarz, który ma co najmniej 5 lat stażu, specjalizację z medycyny transportu albo medycyny pracy lub dodatkowe szkolenie i jest wpisany do ewidencji marszałka województwa (art. 77 ust. 1). Musi mieć też uprawnienia do badań profilaktycznych z Kodeksu pracy (art. 39j ust. 6 ustawy o transporcie drogowym). Badanie psychologiczne przeprowadza uprawniony psycholog w pracowni wpisanej do rejestru (art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami).

Jak często są badania kierowcy zawodowego

Oba badania powtarzasz w tym samym rytmie (art. 39j ust. 4 i art. 39k ust. 3 ustawy o transporcie drogowym):

Wiek kierowcy	Badanie lekarskie	Badanie psychologiczne
do ukończenia 60 lat	co 5 lat	co 5 lat
po ukończeniu 60. roku życia	co 30 miesięcy	co 30 miesięcy

Pierwsze badania robisz, zanim zaczniesz kurs. Do kwalifikacji wstępnej przystępuje tylko osoba bez przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych (art. 39b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Badanie lekarskie i psychologiczne przechodzi też każdy, kto ubiega się o prawo jazdy kategorii C1, C, D1, D i ich odmian z przyczepą (art. 75 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami).

Lekarz może skrócić ten okres. Orzeczenie może zawierać ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia, w tym krótszy termin ważności uprawnienia albo warunki dotyczące pojazdu (art. 79 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami). Wtedy kolejne badanie wypada wcześniej niż po pięciu latach.

Badania poza kolejnością

Niezależnie od terminów okresowych na dodatkowe badanie trafisz między innymi po kierowaniu w stanie nietrzeźwości lub po użyciu alkoholu (art. 75 ust. 1 pkt 4 i art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. a), po spowodowaniu wypadku, w którym ktoś zginął albo został ciężko lub średnio ranny (art. 82 ust. 1 pkt 3), oraz po przekroczeniu 24 punktów karnych (art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b).

Kto płaci za badania kierowcy zawodowego

To zależy od tego, czy już pracujesz jako kierowca.

Zatrudniony kierowca: płaci przewoźnik

Przewoźnik musi kierować kierowców na badania lekarskie i psychologiczne i pokrywać ich koszty (art. 39l ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 2 ustawy o transporcie drogowym). Skierowanie kierowcy na te badania uznaje się za spełnienie obowiązku wstępnych i okresowych badań pracowniczych z Kodeksu pracy (art. 39l ust. 3). Badania lekarskie kierowcy wykonuje się na zasadach Kodeksu pracy (art. 39j ust. 2 ustawy o transporcie drogowym), więc stosuje się do nich art. 229:

• okresowe badania lekarskie przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy, a za czas badań zachowujesz wynagrodzenie (art. 229 § 3 Kodeksu pracy);
• jeśli musisz pojechać na okresowe badanie lekarskie do innej miejscowości, przysługuje Ci zwrot kosztów przejazdu jak przy podróży służbowej (art. 229 § 3);
• pracodawca nie może dopuścić Cię do pracy bez aktualnego orzeczenia (art. 229 § 4);
• badania odbywają się na podstawie skierowania od pracodawcy (art. 229 § 4a).

Przy badaniu psychologicznym ustawa nie odsyła do Kodeksu pracy (art. 39k ust. 2), więc te zasady nie wynikają z niej wprost.

Przewoźnik przechowuje kopie Twoich orzeczeń przez cały okres zatrudnienia, a gdy umowa się kończy, oddaje Ci kopie orzeczeń i świadectw kwalifikacji (art. 39l ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy o transporcie drogowym).

Kandydat i kierowca na własny rachunek: płacisz sam

Poza badaniami pracowniczymi badanie lekarskie i psychologiczne przeprowadza się na koszt osoby badanej (art. 76 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami). Płacisz więc sam, gdy robisz badania przed kursem kwalifikacji albo przed prawem jazdy, zanim ktoś Cię zatrudni. Przewoźnik, który sam jeździ, stosuje przepisy o badaniach odpowiednio do siebie (art. 39m ustawy o transporcie drogowym) i sam je opłaca.

Wyjątek dotyczy uczniów szkół branżowych kształcących kierowców. Ich badania nie są na ich koszt, a badanie psychologiczne finansuje organ prowadzący szkołę (art. 76 ust. 2 i art. 83 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami).

Ile kosztują badania kierowcy i jak się odwołać od orzeczenia

Ceny ustala lekarz albo pracownia, ale ustawa wyznacza górne granice:

• badanie lekarskie: najwyżej 200 zł, tyle samo ponowne badanie w trybie odwoławczym (art. 79a ustawy o kierujących pojazdami);
• badanie psychologiczne: najwyżej 200 zł; dokładną stawkę określa rozporządzenie ministra (art. 90 ust. 1 pkt 7 lit. a);
• konsultacje specjalistyczne i badania dodatkowe, na które skieruje Cię lekarz, nie mają w ustawie osobnego limitu.

Jeśli nie zgadzasz się z orzeczeniem lekarskim, w ciągu 14 dni od jego otrzymania składasz pisemny wniosek o ponowne badanie za pośrednictwem lekarza, który je wydał (art. 79 ust. 4 i 6). Ponowne badanie robi jednostka o wyższym poziomie referencyjnym (art. 79 ust. 5), a jego wynik jest ostateczny (art. 79 ust. 7). Od orzeczenia psychologicznego odwołujesz się w tym samym terminie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy właściwego dla miejsca zamieszkania (art. 84 ust. 2 i 3). Wniosek o ponowne badanie może złożyć też przewoźnik, który Cię skierował.

Gdy orzeczenie stwierdza przeciwwskazania, a nikt się nie odwołał, lekarz po 14 dniach przesyła jego kopię staroście (art. 79 ust. 8 pkt 2), tak samo psycholog (art. 84 ust. 5 pkt 2).

Badania a kod 95 w prawie jazdy

Orzeczenia mają bezpośredni wpływ na kod 95. Wpis w prawie jazdy jest ważny 5 lat od wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, ale nie dłużej niż orzeczenia lekarskie i psychologiczne (art. 15 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami). Kopie obu orzeczeń dołączasz do wniosku o wpis, chyba że starosta weźmie dane z profilu kierowcy zawodowego (art. 15 ust. 2). Prawo jazdy z kodem 95 potwierdza potem brak przeciwwskazań w okresie ważności wpisu (art. 39f ust. 2 ustawy o transporcie drogowym).

Po sześćdziesiątce oznacza to wpis krótszy niż pięć lat i częstsze wizyty u starosty. Daty łatwo policzyć w kalkulatorze terminów kodu 95. Jak orzeczenia łączą się z terminem szkolenia okresowego, wyjaśniamy w artykule o szkoleniu okresowym, a ogólne zasady kodu 95 na stronie kod 95.

Plus jest taki, że jedno badanie wystarcza na dwa cele. Ważne orzeczenie z badań kierowcy zawodowego spełnia wymóg badań przy przedłużaniu prawa jazdy kategorii C i D (art. 75 ust. 3 i art. 82 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami).

Porównanie sytuacji: kandydat i zatrudniony kierowca

	Kandydat przed kursem	Kierowca zatrudniony u przewoźnika
Podstawa badania	art. 75 i 82 ustawy o kierujących pojazdami, art. 39b ust. 1 u.t.d.	art. 39j i 39k ustawy o transporcie drogowym
Kto kieruje	idziesz z własnej inicjatywy	przewoźnik wydaje skierowanie (art. 39l ust. 1 pkt 1 lit. b u.t.d.)
Kto płaci	Ty (art. 76 ust. 2, art. 83 ust. 2 u.k.p.)	przewoźnik (art. 39l ust. 1 pkt 2 u.t.d.)
Czas badania	Twój czas wolny	okresowe badanie lekarskie w miarę możliwości w godzinach pracy, z wynagrodzeniem (art. 39j ust. 2 u.t.d., art. 229 § 3 k.p.)
Kopie orzeczeń	zatrzymujesz oryginały	przewoźnik przechowuje kopie i oddaje je przy rozstaniu (art. 39l ust. 1 pkt 3 i 5 u.t.d.)

Najczęstsze pytania

Czy muszę płacić za badania, jeśli pracuję jako kierowca?

Nie. Przewoźnik ma obowiązek pokryć koszty badań lekarskich i psychologicznych kierowcy (art. 39l ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym). Płacisz sam tylko wtedy, gdy jeszcze nie pracujesz albo jeździsz na własny rachunek.

Jak często robi się psychotesty kierowcy zawodowego?

Co 5 lat do 60. roku życia, a potem co 30 miesięcy (art. 39k ust. 3 ustawy o transporcie drogowym). Badanie lekarskie ma taki sam rytm (art. 39j ust. 4).

Ile kosztuje badanie psychologiczne kierowcy?

Ustawa ogranicza opłatę do 200 zł (art. 90 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy o kierujących pojazdami), a dokładną stawkę ustala rozporządzenie ministra. Ten sam limit dotyczy badania lekarskiego (art. 79a). Pełny rachunek rozbieramy w tekście o tym, ile kosztuje kod 95.

Lekarz orzekł przeciwwskazania. Co mogę zrobić?

W ciągu 14 dni złożyć pisemny wniosek o ponowne badanie za pośrednictwem lekarza, który wydał orzeczenie (art. 79 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami). Ponowne badanie robi jednostka wyższego stopnia, a jego wynik jest ostateczny (art. 79 ust. 5 i 7).

Podsumowanie

• Kierowca zawodowy przechodzi badanie lekarskie i psychologiczne co 5 lat do 60. roku życia, a potem co 30 miesięcy (art. 39j ust. 4 i art. 39k ust. 3 ustawy o transporcie drogowym).
• Pierwsze badania robisz przed kursem kwalifikacji i przed prawem jazdy kategorii C lub D (art. 39b ust. 1, art. 75 i 82 ustawy o kierujących pojazdami).
• Zatrudnionemu kierowcy badania opłaca przewoźnik, a okresowe badania lekarskie robi się w miarę możliwości w godzinach pracy (art. 39l ust. 1 pkt 2 i art. 39j ust. 2 u.t.d., art. 229 § 3 Kodeksu pracy).
• Kandydat i kierowca na własny rachunek płacą sami, a ustawa ogranicza cenę każdego badania do 200 zł (art. 76 ust. 2, art. 79a i art. 90 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy o kierujących pojazdami).
• Od orzeczenia odwołujesz się w ciągu 14 dni, a wynik ponownego badania jest ostateczny (art. 79 ust. 6 i 7, art. 84 ust. 3 i 4).
• Wpis kodu 95 nie może trwać dłużej niż orzeczenia lekarskie i psychologiczne (art. 15 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami).

Teksty przepisów: ustawa o transporcie drogowym, Dz.U. 2025 poz. 1490 w ISAP, ustawa o kierujących pojazdami, Dz.U. 2025 poz. 1226 w ISAP oraz Kodeks pracy, Dz.U. 2026 poz. 1245 w ISAP.

Stan prawny na 18 października 2026 r.